WolneDni.pl - Noclegi, kwatery, hotele, apartamenty, domki letniskowe, agroturystyki od morza po góry.

Obserwatorium Wysokogórskie na Śnieżce im. Tadeusza Hołdysa

Atrakcje » INNE ATRAKCJE

woj. dolnośląskie
Karpacz , 58-540

.
Cena: bezpłatne
Inne atrakcje Obserwatorium Wysokogórskie na Śnieżce im. Tadeusza Hołdysa 1
Opis

Obserwatorium Wysokogórskie na Śnieżce im. Tadeusza Hołdysa – placówka Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, zlokalizowana na Śnieżce – najwyższym szczycie Karkonoszy i jednocześnie w całych Sudetach, na wysokości 1602 m n.p.m. Od 1985 obserwatorium nosi imię mgr Tadeusza Hołdysa, długoletniego kierownika obserwatorium.

Początki obserwacji

Historia obserwacji meteorologicznych na Śnieżce sięga 1824. Początkowo prowadzone były w kaplicy pw. św. Wawrzyńca, która zaadaptowana była na schronisko turystyczne i miały charakter nieregularny. W 1889 z inicjatywy Johanna Pohla, w schronisku po stronie śląskiej uruchomiono stację meteorologiczną II klasy.

Budynek starego obserwatorium

W 1897 powstał projekt budowy oddzielnego budynku obserwatorium. Budowę rozpoczęto dwa lata później. Budynek służył pomiarom od 5 lipca 1900 jako obserwatorium meteorologiczne I klasy. Miał kształt trzykondygnacyjnej wieży o wysokości 16 m z dwoma niewielkimi tarasami na dachu. Szkielet konstrukcyjny budynku stanowiły bale dębowe i modrzewiowe, spięte śrubami o długości do 4 m. Szkielet był wypełniony kostką azbestowo-korkową grubości 18 cm, powleczoną jutą nasączoną gipsem. Zewnętrzną warstwę izolacyjną stanowiły deski i papa, natomiast od wewnątrz płyta pilśniowa. Wieża stabilizowana była przez warstwę kamieni o masie 5 ton, umieszczonych pod tarasem. Całość zakotwiczona była w skalnym podłożu stalowymi linami. Budynek był zabezpieczony również przed uderzeniem pioruna trzema piorunochronami. Pomiary prowadzono na tarasach oraz w ogródku meteorologicznym, zlokalizowanym po stronie austro-węgierskiej. Budynek przetrwał I i II wojnę światową. W dniu 16 lipca 1945 obserwacje w budynku rozpoczęła prowadzić polska służba meteorologiczna. Budowla poddawana była trudnym warunkom atmosferycznym panującym na szczycie. Budynek był wielokrotnie remontowany. W połowie lat 50. XX wieku postanowiono o budowie nowego obserwatorium, którego realizację rozpoczęto dopiero na początku lat 70. W okresie od 1 stycznia 1975 prowadzono obserwacje porównawcze w starym i nowym obserwatorium. Pomiary w starym budynku zakończono 23 października 1976. Planowano rozebrać budynek i przetransportować w inne miejsce, gdzie po złożeniu miał pełnić funkcję muzeum poświęconego meteorologii. W 1978 Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej przekazał obiekt za "symboliczną złotówkę" miastu Karpacz. Miał on zostać przeniesiony w pobliże Muzeum Sportu i Turystyki, nigdy jednak to zamierzenie nie doczekało się realizacji. W 1989, niszczejący od 13 lat budynek rozebrano w sposób nie uwzględniający jego rekonstrukcji.

Budynek nowego obserwatorium

Nowy budynek obserwatorium wzniesiono w latach 1966-1974 (budowa została zakończona 13 listopada 1974), kilka metrów na zachód od miejsca, gdzie zlokalizowane było dawne polskie (a do 1945 niemieckie) schronisko na Śnieżce. Konstrukcja, powstała z żelbetu, stali, aluminium (m.in. pokrycie zewnętrzne) i szkła. Projektantami budynku byli architekt dr inż. Witold Lipiński (późniejszy prof. zw. dr hab. inż.) i architekt mgr inż. Waldemar Wawrzyniak (późniejszy dr hab. inż.) z Politechniki Wrocławskiej, którzy wygrali konkurs SAPR na projekt budynku. Budynek posiada formę trzech połączonych ze sobą brył w kształcie dysków (czasami nazywanych również talerzami lub spodkami, w związku z podobieństwem do latających talerzy). Witold Lipiński tak tłumaczył kształt budowli: W latach pięćdziesiątych wiele mówiło się o niezidentyfikowanych pojazdach latających, a mnie zawsze fascynowały linie krzywe i kuliste przestrzenie – postanowiłem, że obserwatorium PIHM na Śnieżce będzie miało kształt talerzy[2]. Konstrukcję dysków stanowi stalowa kratownica, oparta centralnie na betonowym fundamencie. W założeniu budynek miał zastąpić stare obserwatorium oraz stare schronisko z 1862, w związku ze złym stanem technicznym budynków i wzrostem ruchu turystycznego. Docelowo nie przewidziano jednak w nim funkcji noclegowych, lokalizując w obiekcie tylko obserwatorium i restaurację. Realizacja nowego budynku obserwatorium uzyskała wyróżnienie na Światowej Wystawie Architektury w Meksyku. Prowadzenie obserwacji w nowym budynku rozpoczęto 1 stycznia 1975. Obserwatorium kierowali m.in.: Tadeusz Hołdys i Józef Pawłowski (w latach 1983-2003). Obecnie kierownikiem jest Piotr Krzaczkowski (2009).

Górny dysk

Najwyższy dysk – sięgający wysokości 1620 m n.p.m. – mieści obserwatorium meteorologiczne. Ma najmniejszą średnicę – ok. 13 m. Jest położony na żelbetowym trzonie, powyżej pozostałych dysków. Od pozostałych wyróżnia się zewnętrzną galerią biegnącą dookoła dysku oraz tarasem do dokonywania pomiarów na dachu. Posiada okna na całym obwodzie.

Średni dysk

Średni dysk o średnicy ok. 20 m położony jest od strony południowej. Znajduje się w nim zaplecze techniczne obserwatorium, pokoje pracowników obserwatorium oraz magazyny. Jest on połączony z trzonem, na którym spoczywa dysk górny. Na dachu dysku znajduje się świetlik. Dysk jest podpiwniczony.

Dolny dysk [edytuj]

W dolnym dysku, na poziomie którego od strony zachodniej znajduje się wejście do obserwatorium, zlokalizowana jest ogólnodostępna restauracja, z której można podziwiać widok w kierunku Kotliny Jeleniogórskiej, sklepik z pamiątkami, miejsce odpoczynku dla turystów oraz toalety. Dysk ten zlokalizowany jest od strony północnej i ma największą średnice – ok. 30 m. Na dachu dysku znajduje się świetlik. Dysk jest podpiwniczony.

Kontrowersje

Od momentu powstania budowla wzbudzała kontrowersje, m.in. z uwagi na brak nawiązania do architektury górskiej i sudeckiej. Wpisała się jednak w nurt futurystycznych budowli wznoszonych w tych latach w Sudetach, w ówczesnej Czechosłowacji, reprezentowanych m.in. przez hotel na szczycie Ještěd (1966-1973), czy wieżę retransmisyjną RTV na Pradziadzie (1977-1983).

Ogródek meteorologiczny

W odległości kilku metrów od budynku, przy granicy państwowej z Republiką Czeską, w miejscu budynku starego obserwatorium znajduje się ogródek meteorologiczny. Ogródek w tym miejscu funkcjonuje od 1991, kiedy został przeniesiony z lokalizacji po czeskiej stronie.

Prowadzone obserwacje

Obserwatorium na Śnieżce jest jednym z dwóch, obok Kasprowego Wierchu, obserwatoriów IMiGW włączonych do światowego systemu stacji wysokogórskich. Na Śnieżce średnia roczna temperatura nieznacznie przekracza 0°C, w najcieplejszym miesiącu wynosi 10,6 °C. Najwyższa temperatura zanotowana w obserwatorium wynosiła 24,5 °C (2005). Szczyt Śnieżki charakteryzują huraganowe wiatry przekraczające 80 m/s. Zamglenie szczytu występuje ponad 300 dni w roku. Przez okres około pół roku (najczęściej od października do maja) na szczycie zalega pokrywa śnieżna. Średnia suma opadów przekracza 1000 mm.

Działalność edukacyjna obserwatorium

W obserwatorium funkcjonuje Punkt Edukacji Ekologicznej, w którym można zapoznać się z funkcjonowaniem przyrządów meteorologicznych.

Katastrofa budowlana w obserwatorium w 1962

W październiku 1962 pękła jedna ze ścian szczytowych starego obserwatorium. W związku z zaistniałą sytuacją architekt powiatowy w Jeleniej Górze wydał nakaz opuszczenia budynku w ciągu 48 godzin. Aby kontynuować obserwacje wykonano remont zabezpieczający, polegający na wymianie spróchniałych elementów i wzmocnieniu ścian.

Katastrofa budowlana w obserwatorium w 2009

W dniu 12 marca 2009 zauważono pęknięcia ściany i wybrzuszenie podłogi w górnym dysku nowego obserwatorium. Nastąpiła ewakuacja pracowników z obserwatorium oraz przeniesienie aparatury pomiarowej do średniego dysku. Obiekt oraz szlaki turystyczne prowadzące na szczyt od polskiej strony zamknięto. 16 marca doszło do katastrofy budowlanej. Uszkodzona została stalowa konstrukcja wspierająca górny dysk – nastąpiło oderwanie się wsporników od trzonu żelbetowego z jednoczesnym uszkodzeniem obudowy na 2/3 obwodu.

źródło:wikipedia

Na terenie obiektu
Punkt_widokowy
Punkt widokowy
Miejscowości w regionie

Noclegi
w pobliżu

Dodaj nocleg

Atrakcje
w pobliżu

Dodaj nocleg

Lokale
w pobliżu

Dodaj nocleg